Sokakların Pedagojisi

Bir toplumun geleceği yalnızca okul sıralarında şekillenmez. Çocukların yürüdüğü kaldırımlar oynadığı parklar paylaştığı mahalleler ve birlikte vakit geçirdiği sokaklar da en az okul kadar öğreticidir. Çünkü eğitim ders zilinin çalmasıyla başlayıp son dersin bitmesiyle sona eren bir süreç değildir. Eğitim hayatın içinde sessizce devam eden uzun bir yolculuktur.

Sokaklar çocukların dünyayla ilk gerçek temas kurduğu alanlardır. Burada kurallar çoğu zaman yazılı değildir birlikte yaşamanın doğal akışı içinde oluşur. Bir oyun kurarken iş birliği yapılır anlaşmazlık çıktığında çözüm aranır hata yapıldığında sonuçlarıyla yüzleşilir. Bunlar küçük gibi görünen deneyimlerdir  ancak bireyin karakterini şekillendiren önemli adımlardır.

Bugün çocukların bilgiye ulaşması hiç olmadığı kadar kolaydır. Birkaç saniye içinde binlerce kaynağa erişebilen bir nesil yetişiyor. Buna rağmen empati kurmak sabretmek paylaşmak uzlaşmak ve farklılıklara saygı göstermek gibi beceriler  ancak yaşanarak öğrenilebiliyor. Bu nedenle eğitimin yalnızca akademik başarıya indirgenmesi insan yetiştirmenin en önemli boyutlarından birini gözden kaçırmak anlamına gelir.

Modern yaşamın getirdiği değişimler çocukların günlük yaşamını da önemli ölçüde dönüştürdü. Güvenlik kaygıları ekranların hayatın merkezine yerleşmesi ve şehirleşme çocukların serbest oyun alanlarını giderek azalttı. Oysa oyun yalnızca eğlenmek değildir problem çözmenin yaratıcılığın iletişimin ve duygusal gelişimin doğal laboratuvarıdır.

Çocukların her anını planlamak her sorununu yetişkinlerin çözmesi ve her adımlarını kontrol altında tutmak kısa vadede güvenli bir ortam oluşturabilir. Ancak uzun vadede kendi kararlarını alabilen sorumluluk üstlenebilen ve karşılaştığı güçlüklerle baş edebilen bireyler yetiştirmeyi zorlaştırabilir. Çünkü yaşamın kendisi her zaman planlanmış bir ders programına uymaz.

Eğitim yalnızca öğretmenlerin sorumluluğunda değildir. Aileler mahalle kültürü ve sosyal çevre de bu sürecin önemli parçalarıdır. Çocukların güven içinde hareket edebileceği birlikte oynayabileceği ve sosyal ilişkilerini geliştirebileceği alanlar oluşturmak geleceğe yapılacak en değerli yatırımlardan biridir.

Belki de bugün yeniden şu soruyu sormanın zamanı gelmiştir. Çocuklarımızı bilgiyle donatırken onları hayatın kendisiyle yeterince buluşturabiliyor muyuz?

Çünkü iyi bir eğitim sadece doğru cevapları bilen bireyler yetiştirmez. Aynı zamanda doğru soruları sorabilen farklı düşüncelere saygı duyan birlikte yaşamayı başarabilen ve sorumluluk alabilen insanlar yetiştirir.

Sokakların pedagojisi tam da bu noktada önem kazanır. Çünkü bazı değerler anlatılarak değil yaşanarak öğrenilir. Saygı dayanışma sabır paylaşma ve aidiyet duygusu hayatın doğal akışı içinde anlam kazanır.

Belki de geleceğin eğitim anlayışı okul ile hayat arasındaki mesafeyi biraz daha kısaltabilen anlayış olacaktır. Çünkü çocuk yalnızca sınıfta değil yürüdüğü yolda oynadığı parkta yaşadığı mahallede ve kurduğu her ilişkide büyür.

Unutmamak gerekir ki güçlü bir toplum yalnızca başarılı öğrencilerle değil iyi yetişmiş sorumluluk sahibi ve birbirini anlayabilen bireylerle kurulur. Bunun yolu ise eğitimi dört duvar arasına hapsetmeden hayatın tamamına yayabilmekten geçer.

Cem Fatih Ayyürek