Kaybolan Manevi Kültür: Bilinçsizlikle Aşınan Değerler

Yaşadığımız yüzyılda insanlar, manevi ve kültürel değerlere karşı farkında olmadan büyük bir duyarsızlık geliştirmektedir. Bu durum planlı ya da sistemli bir saldırıdan ziyade, bilinçsizce yapılan tercihlerle ortaya çıkmaktadır. Ancak bilinçsiz olmak, verilen zararı masum hâle getirmez. Aksine, sonuçları itibarıyla çok daha yıkıcıdır.

Bu duyarsızlık en çok düğün ve müzik sektöründe kendini göstermektedir. Bir zamanlar saygı ve huşu ile dinlenen ilahilerin, bugün ne söylediği dahi düşünülmeden oyun havasına çevrilmesi ciddi bir kültürel kırılmadır. Aynı şekilde, savaşların, felaketlerin ve toplumsal acıların ardından yazılan ağıtların eğlence aracı hâline getirilmesi, farkında olunmadan maneviyata vurulan ağır bir darbedir. Bu eserler bir eğlence ürünü değil, birer hatıra ve vicdan kaydıdır.

Sorun müziğin kendisi değildir. Sorun; her eserin bir anlamı, bir zamanı ve bir bağlamı olduğunu göz ardı eden bilinçsiz yaklaşımdır. Acı ile neşeyi ayırt edemeyen, kutsal ile sıradan arasındaki sınırı göremeyen bir anlayış, zamanla toplumsal hafızayı da silikleştirir. Bugün normal karşılanan bu tavırlar, yarın değer yitimini kalıcı hâle getirecektir.

Bu noktaya gelinmesinde popüler kültürün dayattığı hız ve tüketim anlayışı önemli bir etkendir. İnsanlar eğlenmek isterken durup düşünmemekte, “ne dinliyoruz” sorusunu sormamaktadır.

Daha da endişe verici olan, bu durumun giderek sıradanlaşmasıdır. Yanlışın sürekli tekrar edilmesi, onu doğruya dönüştürmez; sadece duyarlılığı köreltir. Manevi değerlerin bu şekilde aşındığı bir toplumda, saygı kavramı da zamanla anlamını yitirir. Böylece ne kutsal kalır ne de acının ağırlığı hissedilir.

Bu nedenle mesele bireysel zevk meselesi değildir. Herkes bilmelidir ki ilahi de, ağıt da rastgele tüketilecek bir ses değil; kültürel ve manevi bir mirastır. Bu mirasa gösterilecek en küçük özensizlik bile, farkında olmadan büyük bir tahribata yol açar.