BİR ŞAİRİN AYNASI

İnsanoğlu dünyaya gözlerini açtığında, alnına kendi seçmediği bir isim mühürlenir. Hayat boyu bu ismin ağırlığı altında ezilir; toplumun o isme yüklediği rollerle şekilleniriz. Ancak bazı ruhlar vardır ki kendisine biçilen bu dar elbiseyi yırtıp atmak, kendi sesini yine kendi seçtiği bir yankıyla duyurmak ister. İşte "mahlas" dediğimiz o şiirsel kimlik, tam da bu noktada devreye girer. Bir şairin kendine taktığı o isim; aslında bir saklanma telaşı değil, aksine gündelik hayatın kalabalığından ve sahteliğinden asıl kimliğine doğru gerçekleştirdiği bir hicrettir.

İsimlerin arkasına saklanmak çoğu zaman bir korkaklık gibi algılansa da edebiyatın o dervişane ikliminde durum tam tersidir. Mahlas, bir maske olmaktan ziyade ruhun üzerindeki tozları silkeleyen bir aynadır. İnsan, kendi gerçek ismiyle konuştuğunda toplumsal kaygıların, unvanların ve dünyevi bağların esiri olurken mahlasının zırhına büründüğünde en sert hakikatleri haykıracak cesareti bulur. Bu süreçte maskeler bizi bizden uzaklaştırmaz; aksine bizi başkaları için yarattığımız o "vitrin benlikten" koparıp içimizdeki o en katı ve en dokunulmaz çekirdeğe yaklaştırır. 

Asabe gibi bir kimlik altına giren şair; aslında kendi isminin taşıdığı insani zaafları tasfiye ederek kelimelerin o mutlak hâkimiyetine sığınır. Mahlasın sunduğu bu görece özgürlük alanı, yazarın kendi iç dökümlerini birer itirafnameye dönüştürür. Gündelik kimliğin utançları, korkuları ve sınırlamaları bu yeni ismin gölgesinde erir. Şair, daktilosunun başına geçtiğinde artık sadece bir "isim" değil, bir "tavır" hâlini alır. Bu tavır; bazen bir dervişin sabrı, bazen de bir devrimcinin öfkesidir. Kendi adıyla söyleyemediği her şeyi, seçtiği mahlasın zırhına bürünerek daha rasyonel, daha sert ve daha duygulu bir şekilde kâğıda döker. Böylece yaratılan her eser, şairin kendi asıl kimliğine vurduğu birer mühür hâline gelir; maske düştüğünde ortaya çıkan şey yabancı değil, ruhun en saf ve işlenmemiş hâlidir.

Sonuç olarak insanın kendine taktığı isimler bir perde değil, hakikate açılan bir kapıdır. Aynadaki o tanıdık yüzün yabancılığına ancak bu şiirsel maskelerle cevap verilebilir. Mahlas kullanmak, dış dünyaya karşı bir savunma mekanizması kurmaktan öte ruhun kendi içinde verdiği savaşı bir haysiyet davasına dönüştürmektir. Şair, mahlasının gölgesine çekildiğinde aslında kaybolmaz; bilakis isimlerin ötesindeki o dilsiz ve görkemli ülkesinde, asıl kendisi olarak ilk kez ayağa kalkar.

MEHMET ÖZTÜRK